اورموی آشیقلار
" اورمــوآشیـــق مـکــتبینه بــیر بــاخــیش"
آشیق دهقان اورموی
1934 ایلینده اورمیه نین اییدیر کؤیونده دونیایا گلن آشیق دهقان باباسینین آدی غولام حسین ،آناسینین آدی ماه جبیندیر.
.دهقانین اوچ اوشاقی اولارکن ،بؤیوک اوغلونا اوستادی فرهادین آدین وئرمیشدیر دیگر اوشاقلاری بهرام و شهرامدیر.آناسی چوجوقکن دویونلرده آشیقلاری دینلییره ک بویوموش،،اونلاری دینلییر ه ک بئش خالق حیکایه سی بینینه آلمیشدیر. بو حیکایه لری آنا اولدوکتان سونرا اوغلو محمد حسین دهقانا اؤیره درک آشیق ادبیاتی سئوگیسی وئرمیشدیر، دهقان آناسی نین بو توتومو سایه سینده آشیقلیغا کؤنول وئرمیشدیر.
باباسی دین گؤره ویسی اولدوغو ایچون اونون ساز چالماسینا ایسته مه میشدیر و ائولرینه گلن دوستلار آشیق کیمی محمدالدین نین سازینی آلیب گیزلی گیزلی چالاراق، ساز چالمایی اویرنمیشدیر...باباسینان گیزلی ساز چالاراق اونون سازینی الینده ن آلیب داشلارا ووراراق پارچالامیشدیر بئشینجی سازی پارچالامیشدان سونرا، اوغلونون بو سئودادان واز کئچمیین نی آنلایان بابا ، دهقانا ساز چالما اجازه سی وئرمیشدیرو 16 یاشیندا آشیق فرهاددین یانینا اوستاداولاراق تاپشیرمیشدیر 15 ایل اونون یانیندا ساز سؤز درسی آلاراق اورمیه آشیقلار توپلوموندا اولموشدور.
اورمیه رادیو استودیوسو قورولدوقدا ایلک آشیق پروقرامی اونا وئریلمیش، و او اوچ تورکو-کسمه دیوانی ، گؤزللمه تاجیری اوخوموشدور.واوندان سونرا اورمیه تلویزیونو قورولاندا چالیشمایا اورادا باشلامیشدیر و30 ایلدن بری دیر کی رادیو و تلویزیون صانات کاری اولاراق چالیشیر. بیر چوخ اولوسلار آراسی و ایران داخیلینده یاریشمالارا قاتیلمیش اون بیر میدال آلمیشدیر اونون ان بؤیوک اؤدولی،اوستادی آشیق فرهاد سلیمینین سازینی اونا وئرمیشدیلر.تورک آشیقلیق وارلیغی نین اورمیه اوجاغینین اؤندری اولان دهقان، اوستا مالی تورکو و حیکایه لری یاشادیب سؤیله ین بیر اوستادیر.آشیق فرهادان 40 خالق حیکایه سی اؤیره نن اؤزو حیکایه وشعیر یازماقدادا اوزماندیر.
دهقاندان ایکی بند شعیر:
سنسن اؤز اثـرینده یوسیفی ســانی
حوریلر سولــــطانی ملــــکلر خـــــانی
سالیرسان صــحرایا شیخی صــنعانی
کئج ائتسن لیقابین او ساعت ساعت
گـــــؤروم دولانـــــایدی چرخـــی فلکین
یاندیردین سن آشیق دهـقان اوره کین
قبول اولــماز حاق یـــولوندا دیـــــله یین
آلـــمایان کــــــؤنلومو او ساعت ساعت
آشیق اوهاننس یوسوفی
یوسوفی1927 اورمیه شهرینین دیزه تکیه کندینده ،یوز ایللردن بری دیر تورک آشیقلیق وارلیغینین خادیمی اولان ارمنی بیر آئیله ده دونیایا گلمیشدیر. ددسی نین آدی ایشو، باباسینسن آدی آشیق یعقوبدور.
یوسوفی،دونیایا گلدیگی دیزه تکیه ده بئش ایل اؤیره تیم گؤرموشدور.اون یاشینان ایتیبارن ساز چالماغا باشلامیشدیر. ایلک ساز و آشیقلیق گله نیی درسلرینی باباسی آشیق یعقوبدان آلمیشدیر.. اون بئش یاشیندا باباسینی الده ن وئرمیشدیر.باباسینین اؤلوموندن سونرا اورمیه یه گئدمیش،باباسینیین یولداشلاریندان اوستاد آشیق فرهاددان ساز،سؤز درسی آلمایا باشلامیشدیر. اون یئدی یاشیندان ایتیبارن دویون درنه لرینده میدان آلمیشدیر. 2006 ایلی اعتیباری ایله 62 ایلدن بری دیر تورک آشیقلیق وارلیغینا خیدمت ائدتمک ده دیر. و بون دا دئمک اولار کی یوسوفی ایرانین دوولت اؤدول آلمیش آشیقلارینداندیر.
47 خالق حیکایه سی، 72 آشیق هاواسی بیلمه کده دیر.ایرانین اورمیه، شیراز، تهران ،ایصفهان ،؛اردبیل، تبریز کیمی شهرلرینه دویون درنه کلرینه قاتیلتب ،ساز چالیب تورکو اوخویوب،حیکایه آلناتاردی آیریجا اولوسال و میحللی تلویزیونلاردا پروقرام ی اولوب و و سیناما فیلیملرینده رول آلمیشدیر. تورک خالق حیکایه سی اساسیندا چکیمی اولان "ساوالان" فیلیمینده کوراوغلو رولو اوینامیش هم حیکایه یی آلناتمیش هم ده حیکایه نین تورکولرینی اوخوموشدور .
دؤرد آشیق یئتیشمیشدیر. ایکی سی قاراپاپاق تورکلریندن آشیق محمد علی محمدی و آشیق ریضا پوینده، دیگرلری ایسه آذری تورکلریندن آشیق ذولفعلی ایله ارمنی آشیقلاردان آشیق آنترانیکدیر . آشیق آنترانیک اؤلموش دیگرلری یاشاماکدادیلار.
آشیق یوسوفی نین الینده ایستیفاده ائدن ایکی ساز واردیر بیریسی باباسیندان قالان 153 ایللیک عثمانلی دؤنمی سازیدیر. بو سازی ارمنی سازبینت پیره دوزه تمیشدیر دیگری ایسه اونلو ارمنی سازبینت داداش بایرامیانین دوزه تیغی 47 ایللیک سازدیر.
عثمانلی اوردوسو ،اورمیه و سولدوز بؤلگه سینده خالقی ارمنی و جئلولوق باسقی و چئتیلریندن قوروماق ایچون گلدیگینده یوسوفی نین دده سی ایشو، اوستونده آی اولدوز حک اولان سازایله تورک اوردوسونون اؤنونه چیخاراق تورک اوردوسونا کوراوغلو هاواسی ایله قارشیلامیشدیر.
بیر شعیر یوسوفی دن:
یاواش یاواش
تارلاشیب گوزلریم گؤرمه ییر گــــوزوم
ایــکی اوچ ائـــدیب ،تـــیتریــــییر دیزیم
جاوانــــلار ایچینده کئچمییر ســــؤزوم
یئتیشیر یئتمیشه یاش یاواش یاواش
بیر ده اله دوشمز جـــوانلیق،کـــؤچدو
قامتیم دال اولدو، گــــــؤزه تار دوشدو
همسین اولانلاریم همیسی کــؤچدو،
بــیزه خبر گـــلدی کــــؤچ یاواش یاواش
قایناق:2006 مارت 18 علی قافقاسیالی آنکارا اونیویرسیته سی
